İran gerilimi ve faiz beklentileri küresel risk algısını şekillendiriyor

 İkon Menkul’ün analizinde, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile müzakerelerde ilerleme sağlandığını söylemesi piyasalar tarafından yakından izlenirken, Trump’ın Tahran yönetiminin anlaşma yapmak istediğini ifade ettiği ancak uzlaşma sağlanamaması halinde askeri seçeneğin halen masada olduğunu vurguladığı belirtildi. Trump’ın İran’a “iki-üç günlük” ek süre tanındığını söylemesinin de jeopolitik tansiyona ilişkin beklentileri etkilediği kaydedildi.

Analizde, Trump’ın İran savaşı sona ermeden Fed’in faiz indirimi konusunda net bir adım atmasının zor olabileceğini söylediği aktarıldı. Savaş ortamında ekonomik verilerin sağlıklı okunamayacağını ifade eden Trump’ın açıklamalarının, jeopolitik risklerin Fed’in faiz indirimi zamanlamasını geciktirebileceği yönündeki beklentileri güçlendirdiği belirtildi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in ise İran savaşının “sonsuz savaş” sürecine dönüşmeyeceğini söylediği, Trump yönetiminin önceliğinin yeniden çatışma değil anlaşma sağlanması olduğunu vurguladığı ifade edildi.

Avrupa Birliği ile ABD arasında geçici ticaret anlaşmasına yönelik uzlaşının yeni bir transatlantik tarife gerilimi riskini azalttığı belirtilirken, söz konusu anlaşmanın ABD sanayi ve tarım ürünlerine Avrupa tarafında daha düşük vergi uygulanmasını içerdiği aktarıldı. Buna karşın ABD’nin çoğu Avrupa Birliği ürününe yönelik yüzde 15’lik tarifeyi koruduğu, otomobil tarifelerinin yüzde 25’e çıkarılması tehdidinin ise şimdilik geri planda kaldığı ifade edildi.

Philadelphia Fed Başkanı Paulson’ın açıklamalarına da yer verilen analizde, enflasyon ve büyüme görünümüne ilişkin risklerin “çok yüksek” seviyede olduğunun vurgulandığı kaydedildi. Paulson’ın, büyümenin potansiyelin üzerine çıkması veya enflasyon risklerinin güçlenmesi halinde faiz artışının yeniden gündeme gelebileceğini söylediği belirtildi. Avrupa Merkez Bankası (ECB) üyesi Joachim Nagel’in de İran kaynaklı enerji arz şokunun kalıcı hale gelmesi durumunda ECB’nin faiz artırımı yönünde adım atmak zorunda kalabileceğini ifade ettiği aktarıldı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Çin ziyaretiyle Moskova-Pekin hattındaki stratejik koordinasyonun güçlenmesinin beklendiği kaydedildi. Görüşmelerde İran savaşı, enerji iş birliği, gaz tedariki ve “Sibirya’nın Gücü 2” doğal gaz boru hattı gibi başlıkların ele alınmasının beklendiği ifade edildi. Barclays’in değerlendirmesine göre ise yüksek enflasyon ve güçlü tüketici harcamalarının büyük merkez bankalarını yeniden faiz artırımı ihtimaline yaklaştırdığı, piyasaların ECB için üç, İngiltere Merkez Bankası (BoE) için iki faiz artışını fiyatlamaya başladığı belirtildi.

Analizde, Avrupa Birliği’nin savunma, yarı iletken, yapay zeka, kritik ham maddeler ve finansal hizmetler gibi stratejik sektörlerde yabancı yatırımları daha sıkı incelemeye hazırlandığı belirtildi. Özellikle AB dışı aktörlerin kritik altyapı ve teknolojiler üzerindeki etkisinin sınırlandırılmasının hedeflendiği ifade edilirken, küresel yapay zeka harcamalarının 2026 yılında yıllık yüzde 47 artışla 2,59 trilyon dolara ulaşmasının beklendiği kaydedildi. Yapay zeka ajanları, bulut kapasite yatırımları ve yapay zeka için optimize edilmiş sunucu harcamalarının büyümenin ana itici gücü olacağı öngörüldü.

Google’ın I/O 2026 etkinliğinde yapay zekayı ürün ekosisteminin merkezine alan yeni hamlelerini duyurduğu belirtilirken, şirketin Gemini 3.5 Flash ve video üretim-düzenleme odaklı Gemini Omni modellerini tanıttığı ifade edildi. Yeni modellerin metin, görsel, ses ve video girdilerini birleştirerek daha gelişmiş çok modlu üretim ve ajan kullanım kapasitesi sunmayı hedeflediği aktarıldı.

Euro Bölgesi’nin dış ticaret fazlasının Mart ayında 7,8 milyar euroya gerileyerek geçen yılki 34,1 milyar euroluk seviyenin oldukça altında kaldığı belirtilirken, gerilemede ihracattaki düşüş ve enerji ürünleri kaynaklı dış ticaret açığının etkili olduğu ifade edildi. Japonya ekonomisinin ise ilk çeyrekte yıllıklandırılmış bazda yüzde 2,1 büyüyerek beklentileri aştığı, büyümede özel tüketim, ihracat ve sermaye harcamalarındaki toparlanmanın etkili olduğu kaydedildi.

Analizde ayrıca, İngiltere’de işsizlik oranının Ocak-Mart döneminde yüzde 5’e yükseldiği ve iş ilanlarının son beş yılın en düşük seviyesine gerilediği belirtildi. Ücret artışlarının yavaşlamasının ise İngiltere Merkez Bankası açısından enflasyon baskılarının kademeli olarak gevşeyebileceği yönünde değerlendirildiği aktarıldı.